Skwer Sąsiedzki "Pod Dębem"

Inicjatywa „Skwer Sąsiedzki Pod Dębem" to historia społeczności, która postanowiła odzyskać zaniedbany kawałek miasta i zamienić go w przyjazną wszystkim przestrzeń. Wszystko zaczęło się od jednego spotkania w lokalnej kawiarni, gdy mieszkańcy bloków przy ulicy Limanowskiego doszli do wspólnego wniosku: „dłużej tak być nie może".

Skąd pomysł?

Skwer u zbiegu ulic Limanowskiego i Wojska Polskiego od lat służył jako nieformalny parking, miejsce wyrzucania śmieci i wybiegu dla psów bez nadzoru. Stuletni dąb — symbol dzielnicy — stał w opłakanym stanie. 22 osoby z Stowarzyszenia Aktywni Bałuczanie podjęły wyzwanie: zebrać podpisy, pozyskać grant, zaprojektować przestrzeń i ją zrealizować.

Konsultacje społeczne trwały ponad 3 miesiące — odbyło się 6 spotkań z mieszkańcami, podczas których dyskutowano o potrzebach: ławki dla seniorów, miejsce do zabawy dla dzieci, ochrona zieleni, oświetlenie nocne. Projekt powstał metodą partycypacyjną przy współpracy z architektem krajobrazu z Politechniki Łódzkiej.

Realizacja krok po kroku

Prace ruszyły 12 kwietnia 2024 r. Zorganizowano 3 dni roboczo-piknikowe, podczas których ponad 80 mieszkańców pracowało wspólnie:

• Dzień 1 — porządki, wyrównanie terenu, zabezpieczenie korzeni dębu
• Dzień 2 — montaż 6 ławek z drewna sosnowego (odzysk z demontażu starego molo), ustawienie 12 donic, instalacja oświetlenia solarnego
• Dzień 3 — sadzenie kwiatów sezonowych, malowanie tablicy informacyjnej, oficjalne otwarcie

Zobacz materiał wideo z otwarcia

TVP3 Łódź przygotowała krótki reportaż o realizacji projektu — można w nim zobaczyć mieszkańców w trakcie prac oraz uroczystość finałową:

Tablica historyczna

Najważniejszym, choć najmniej kosztownym elementem skweru jest tablica informacyjna o historii dzielnicy Bałuty oraz samego dębu. Tekst opracowała pani Hanna Michalska — lokalna historyczka, członkini Towarzystwa Przyjaciół Łodzi. Tablica zawiera:

• Krótką historię osiedla (1898–dziś)
• Archiwalne zdjęcia ulicy Limanowskiego z lat 30. i 60.
• Dane o stuletnim dębie i jego ochronie
• QR-kod prowadzący do strony z głębszym materiałem

Efekty mierzalne

• 200 m² zrewitalizowanej zieleni miejskiej
• 4 okoliczne bloki — bezpośredni beneficjenci (ok. 180 mieszkań)
• 80+ wolontariuszy aktywnie zaangażowanych w prace
• 0 zł wkładu finansowego mieszkańców (cały budżet z grantu OPUS)
• 3 nowe wydarzenia roczne planowane jako kontynuacja (śniadanie sąsiedzkie wiosną, dzień dyni jesienią, jarmark świąteczny)

Co dalej?

Stowarzyszenie Aktywni Bałuczanie planuje kolejną edycję projektu — w 2025 r. chce zrewitalizować podwórko przy ul. Bazarowej, gdzie mieszka liczna grupa rodzin z dziećmi. Doświadczenie z „Pod Dębem" pokazało, że kluczem do sukcesu jest długotrwałe zaangażowanie społeczności, a nie sam grant.

„Najpiękniejsze nie były same ławki czy donice, tylko to, że poznaliśmy się jako sąsiedzi. Pani z drugiego piętra, której nie znałam 12 lat, przyniosła mi do domu zupę, gdy chorowałam. To skwer nam to dał."
— Anna K., uczestniczka projektu